罪 (tội, tụi)

罪

U+7F6A13 nétHánBộ: 网

Loại: A1

tội

tụi

切

Nghĩa

Từ điển phổ thông

tội lỗi

Từ điển trích dẫn

(Danh) Lỗi lầm. ◎Như: “tương công thục tội” 將功贖罪 đem công chuộc lỗi. ◇Sử Kí 史記: “Thử thiên chi vong ngã, phi chiến chi tội dã” 此天之亡我, 非戰之罪也 (Hạng Vũ bổn kỉ 項羽本紀) Đây là trời bỏ ta, chứ không phải lỗi tại ta đánh không giỏi.

(Danh) Hành vi phạm pháp, việc làm trái luật pháp. ◇Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: “Thủ ngã hồi kinh vấn tội” 取我回京問罪 (Đệ nhất hồi 第一回) Bắt ta về kinh hỏi tội.

(Danh) Nỗi khổ. ◎Như: “bài tội” 排罪 chịu khổ, “thụ bất liễu giá cá tội” 受不了這個罪 chịu không nổi cái ách đó.

(Danh) Hình phạt. ◇Sử Kí 史記: “Sát nhân giả tử, thương nhân cập đạo để tội” 殺人者死, 傷人及盜抵罪 (Cao Tổ bản kỉ 高祖本紀) Ai giết người thì phải chết, làm người bị thương và ăn trộm thì chịu hình phạt.

(Động) Lên án, trách cứ. ◎Như: “quái tội” 怪罪 quở trách. ◇Tả truyện 左傳: “Vũ, Thang tội kỉ” 禹, 湯罪己 (Trang Công thập nhất niên 莊公十一年) Vua Vũ, vua Thang tự trách lỗi mình.

Từ điển Thiều Chửu

Tội lỗi. Làm phạm phép luật phải phạt gọi là tội.

Làm quan tự nói nhún mình là đãi tội 待罪, nghĩa là tự nói nhún mình là tài không xứng ngôi vậy.

Lỗi lầm.

Làm lầm, làm bậy khiến cho người ta giận gọi là đắc tội 得罪, tự nhận lỗi mình gọi là tạ tội 謝罪.

Người ta lầm lỗi mình tự cho là vì mình không biết răn bảo cũng gọi là tội. Các vua ngày xưa ban chiếu tự nhận là có lỗi với dân gọi là tội kỉ chiếu 罪己詔.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Làm trái với pháp luật — Tiếng nhà Phật, chỉ việc làm ác, bị quả báo xấu. Đoạn trường tân thanh : » Thân sau ai chịu tội trời ấy cho « — Ta còn hiểu là lỗi nặng. Truyện Nhị độ mai : » Công nào chưa thấy, tội đà đến ngay «.

Giúp Đọc Nôm và Hán Việt

tụi bay

Giúp Đọc Nôm và Hán Việt

Điều phạm pháp: Khinh tội; Trọng tội; Tội bất yểm công

Cực khổ: Thụ tội (chịu cực)

Có ý thương hại: Tội nghiệp đứa nhỏ

Không cần phải nhọc lòng như vậy: Tội gì đem đầu chịu báng?

Trách nhiệm về việc dở: Quy tội vu nhân

Từ Điển Chữ Nôm Dẫn Giải

Làm điều trái đạo hoặc vi phạm luật pháp.

Nỗi khốn khổ, thương đau, oan trái.

Etymology: A1: 罪 tội

Từ điển Trần Văn Chánh

Tội, tội lỗi: 判罪 Xử tội; 死罪 Tội chết; 立功贖罪 Lập công chuộc tội

Cái khổ: 排罪 Chịu khổ; 我排不了這個罪 Tôi không chịu (cái tội, cái nợ) như thế được

Lỗi: 歸罪于人 Đổ lỗi cho người.

Viện Nghiên Cứu Hán Nôm

bị tội, trọng tội; tội nghiệp, tội gì

Giúp Đọc Nôm và Hán Việt

Bọn hạ cấp: Tụi bay

Etymology: (Hv tội; tối)(nhân tụ; đối)

Nôm Foundation

tội ác, tội lỗi, tật xấu; ác; khổ cực

Ví dụ

歇罪五逆朱朋這珊

Hết tội ngũ nghịch [năm điều trái] cho bằng giá tan.

Source: tdcndg | Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh, 43b

体事𨔍𫜵丕連信麻咹𮥷罪嗔召道

Thấy sự lạ làm vậy liền tin mà ăn năn tội, xin chịu đạo.

Source: tdcndg | Ông Thánh Giu-li-ông tử vì đạo truyện, 5a

𤽗韓生𥙩拯固罪之麻沛𠝺

Ngươi Hàn Sinh lấy chẳng có tội chi mà phải mổ.

Source: tdcndg | Tân biên Truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú (Tân biên Truyền kỳ mạn lục), I, Hạng Vương, 8a

𠇮𬈋𠇮𠹾埃卢抪𢬣受罪納朱縣堂

Mình làm mình chịu ai lo. Bó tay chịu (thụ) tội nộp cho huyện đường.

Source: tdcndg | Lục Vân Tiên ca diễn, 30a

丐罪𤾓𢆥払𠹾奇𡦂情沒塊妾吀𫼳

Cái tội trăm năm chàng chịu cả. Chữ tình một khối thiếp xin mang.

Source: tdcndg | Xuân Hương thi tập, 13a

碎㐌援拱空他底𫜵罪𠊛些𱐭尼

Tôi đã van cũng không tha. Để làm tội người ta thế này.

Source: tdcndg | Thạch Sanh diễn hý trò, 6a

固𡥵罪𤯨庒固𡥵罪𣨰

Có con tội sống, chẳng có con tội thác.

Source: tdcndg | Nam quốc phương ngôn tục ngữ bị lục, 7b

Từ ghép58

bị tội•tội danh•tội đại ác cực•tội giảo•tội tình•trọng tội•tội trạng•tội nghiệp•tội hữu ứng đắc•vô tội•tội khôi hoạ thú•tội ác•tội nhân•tội ác thao thiên•trị tội•gán tội•tử tội•sám tội•đắc tội•giảm tội•thú tội•biên tội•miễn tội•đằng tội nhân mà đánh•hối tội•định tội•quy tội•quy tội•phải tội đồ một năm•phạt tội