活 (hoạt, quát)

活

U+6D3B9 nétHánBộ: 水

hoạt

quát

quạt

oạc

oặt

切

Nghĩa

Từ điển phổ thông

hoạt động

Từ điển trích dẫn

(Tính) Còn sống, có sống. ◎Như: “hoạt ngư” 活魚 cá còn sống. ◇Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: “Thử thì Bảo Ngọc chánh tọa trước nạp muộn, tưởng Tập Nhân chi mẫu bất tri thị tử thị hoạt” 此時寶玉正坐著納悶, 想襲人之母不知是死是活 (Đệ ngũ thập nhất hồi) Lúc đó Bảo Ngọc đang ngồi buồn rầu, nghĩ đến mẹ Tập Nhân không biết còn sống hay đã chết.

(Tính) Linh động, sống động. ◎Như: “linh hoạt” 靈活 sống động, “hoạt bát” 活潑 nhanh nhẹn, “hoạt chi” 活支 khoản tiền tùy thời chi dùng, linh động, không nhất định. ◇Đỗ Mục 杜牧: “Vũ dư san thái hoạt” 雨餘山態活 (Trì Châu 池州) Mưa qua dáng núi sống động.

(Động) Sống. ◇Thi Kinh 詩經: “Bá quyết bách cốc, Thật hàm tư hoạt” 播厥百穀, 實函斯活 (Chu tụng 周頌, Tái sam 載芟) Gieo trăm thứ thóc, (Chúng) hấp thụ hơi khí mà sống.

(Động) Cứu sống. ◇Trang Tử 莊子: “Quân khởi hữu đẩu thăng chi thủy, nhi hoạt ngã tai?” 君豈有斗升之水, 而活我哉 (Ngoại vật 外物) Ông há có thưng đẩu nước để cứu sống tôi chăng?

(Danh) Sinh kế. ◇Đỗ Phủ 杜甫: “Bổn mại văn vi hoạt” 本賣文為活 (Văn hộc tư lục quan vị quy 聞斛斯六官未歸) Vốn (lấy việc) bán văn làm sinh kế.

(Danh) Công việc, công tác. ◎Như: “tố hoạt” 做活 làm công việc. ◇Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: “Ngã môn viên lí hựu không, dạ trường liễu, ngã mỗi dạ tác hoạt, việt đa nhất cá nhân, khởi bất việt hảo?” 我們園裏又空, 夜長了, 我每夜作活, 越多一個人, 豈不越好 (Đệ tứ thập bát hồi) Trong vườn ở bên chúng con vắng vẻ, đêm lại dài, đêm nào con cũng làm việc, nếu thêm được một người, há chẳng tốt hơn sao?

(Phó) Rất, lắm. ◎Như: “hoạt tượng” 活像 rất giống.

(Phó) Một cách linh động. ◎Như: “vận dụng đắc ngận hoạt” 運用得很活 vận dụng rất linh hoạt.

Một âm là “quạt”. (Trạng thanh) “Quạt quạt” 活活 tiếng nước chảy.

Từ điển Thiều Chửu

Sống, phàm những sự để nuôi sống đều gọi là sinh hoạt 生活.

Hoạt bát (linh động nhanh nhẹn).

Sự gì có biến động không nhất định chết ở chỗ gọi là hoạt, như hoạt chi 活支 khoảng tiền tùy thời chi dùng không nhất định.

Một âm là quạt. Quạt quạt 活活 tiếng nước chảy.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sống, đang sống — Cứu sống — Sinh sống, kiếm sống — Lưu động, không ở yên.

Giúp Đọc Nôm và Hán Việt

Tháo rời ra được: Hoạt hiệt (tờ rời); Hoạt bản (typography)

Làm việc, giúp: Hoạt mệnh (làm chỉ đủ sống); Hoạt huyết (giúp máu lưu thông)

Việc làm: Kim tuyến hoạt nhi (công việc kim chỉ khâu vá)

Sống động: Phục hoạt (sống trở lại); Hoạt đáo bách tuế; Hoạt đáo lão, học đáo lão

Mấy cụm từ bình dân: Hoạt cai (đáng kiếp); Hoạt thụ tội (sống vất vưởng khổ sở)

Còn sống: Hoạt mai (chôn sống); Hoạt tróc (bắt sống); Hoạt Phật

Đầy sức linh hoạt: Hoạt khẩu; Hoạt bát; Hoạt tượng (giống như đúc)

Di chuyển được: Hoạt thuỷ; Hoạt mạch (máu phập phồng đều hoà); Hoạt tái (nút chạy lên xuống: piston); Hoạt biện (với bộ qua)(valve)

Etymology: huó

Từ điển Trần Văn Chánh

Sống: 魚在水裡才能活 Cá ở dưới nước mới sống được; 這棵樹又活了 Gốc cây này sống lại rồi. (Ngb) Sinh động, sống động, thực: 描寫得很活 Miêu tả rất sinh động (sống động, thực)

(văn) Cứu sống: 饑者病者活千餘人 Số người đói khát, bệnh tật được cứu sống hơn một ngàn (Hồ Nguyên Trừng: Y thiện dụng tâm)

Linh động, linh hoạt: 方法要活 Phương pháp cần phải linh hoạt; 運用得很活 Vận dụng rất linh hoạt

Công tác, công việc, việc: 做活 Làm việc; 還有活要幹 Còn công việc phải làm; 這活兒做得眞好 Việc này làm khá lắm

Sản phẩm, đồ, phẩm: 這批活兒做得眞好 Loạt sản phẩm này làm rất tốt; 廢活 Phế phẩm; 這活兒是誰幹的？ Những đồ (sản phẩm) này do ai làm ra đấy?

Thật là, hết sức, rất: 活受罪 Khổ thân, mang phải vạ, nhục nhã, thật đáng tội; 齊白石畫的蝦，活像眞的 Những con tôm vẽ của Tề Bạch Thạch rất giống tôm thật (hệt như tôm thật)

【活該】hoạt cai [huógai] (khn) Đáng kiếp, đáng đời: 他這是活該 Anh ấy như thế là đáng kiếp; 這樣死是活該 Chết như thế là đáng đời.

Viện Nghiên Cứu Hán Nôm

hoạt bát, hoạt động

Nôm Foundation

sống, tồn tại, sinh tồn; sinh động

Bảng Tra Chữ Nôm

kêu oàng oạc

Giúp Đọc Nôm và Hán Việt

Mở toạc (tiếng bình dân): Cứ oạc mồm cãi

Tiếng (vịt...) kêu: Oàng oạc

Etymology: Hv hoạt

Bảng Tra Chữ Nôm

bẻ oặt

Giúp Đọc Nôm và Hán Việt

Vặn cho eo: Bẻ oặt cánh tay

Etymology: hoạt; thủ khuất

Từ ghép44

hoạt cai•hoạt phật•hoạt động•sinh hoạt•hoạt khẩu•hoạt kì•hoạt long hoạt hiện•hoạt đông•phục hoạt•hoạt bát•hoạt môn•hoạt kịch•hoạt động•hoạt chi•hoạt huyết chỉ thống•hoạt dược•hoạt linh hoạt hiện•hoạt tắc•hoạt kế•hoạt băng loạn khiêu•hoạt hoả•hoạt nhân nhượng niệu miết tử•hoạt lực•hoạt bát•tử hoạt bất cố•khoái hoạt•dật hoạt•đại hoạt•phục hoạt•cán hoạt